Wszystkie artykuły

Artykuł

7 lipca 2022Zaktualizowano 15 listopada 202611 min czytaniaTomasz Muszyński

Szkolenie podstawowe strażaków ratowników OSP – kurs, egzamin i ile trwa

Kurs podstawowy strażaka ratownika OSP według programu z 2023 roku – kto może przystąpić, ile trwa, ile kosztuje, jak wygląda egzamin teoretyczny i praktyczny oraz jakie daje uprawnienia.

Szkolenie podstawowe strażaków ratowników OSP

Szkolenie podstawowe, nazywane potocznie kursem podstawowym OSP, jest przepustką do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej. W artykule opowiemy o tym, jak wygląda szkolenie podstawowe dla strażaków ratowników OSP według aktualnego programu z 2023 roku. Jeżeli interesuje Cię, jak wyglądało szkolenie przed 2022 rokiem, zapoznaj się z artykułem Szkolenie podstawowe strażaków ratowników OSP (program z 2015 roku).

Kurs podstawowy OSP w skrócie

PytanieOdpowiedź
Kto może przystąpićCzłonek OSP w wieku od 16 do 65 lat, skierowany przez swoją jednostkę. Osoby w wieku 16–18 lat potrzebują zgody rodziców
Jak się zapisaćJednostka OSP wystawia kartę skierowania, którą trzeba dostarczyć przed rozpoczęciem szkolenia
Kto prowadziPaństwowa Straż Pożarna
Ile kosztujeDla strażaka nic – PSP prowadzi szkolenia strażaków ratowników i kandydatów nieodpłatnie (art. 11 ustawy o OSP)
Ile trwa133 godziny dydaktyczne (64 teorii, 69 praktyki, w tym 5 godzin egzaminu) oraz poza nimi co najmniej 7 godzin szkolenia BHP i 4 godziny współdziałania z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym
FormaStacjonarnie albo z teorią realizowaną na odległość. Zajęcia praktyczne zawsze odbywają się na miejscu
ZakończenieEgzamin teoretyczny (test, minimum 70%) i praktyczny, poprzedzony testem w komorze dymowej. Po zdaniu – zaświadczenie o ukończeniu szkolenia

Źródło: Program szkolenia podstawowego strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych, KG PSP 2023; ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych.

Kto może wziąć udział w szkoleniu

Jeżeli chcesz wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków ratowników OSP, musisz być członkiem jednostki. Tylko jednostka może skierować Cię na szkolenie – przed jego rozpoczęciem trzeba dostarczyć kartę skierowania. O tym, jak dołączyć do OSP, opisaliśmy w artykule Jak zostać strażakiem OSP?

W szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat. Osoby w wieku 16–18 lat potrzebują zgody rodziców na udział w szkoleniu. Przed szkoleniem podstawowym kandydat ma prawo do bezpłatnych badań lekarskich – więcej o prawach kandydatów na strażaków ratowników piszemy w artykule o ustawie o ochotniczych strażach pożarnych.

Osoby w wieku 16–18 lat

Program zawiera osobne zasady dla niepełnoletnich słuchaczy:

  • nie wykonują czynności i prac wzbronionych młodocianym, a organizator dostosowuje do nich sprzęt dydaktyczny (z uwzględnieniem jego ciężaru),
  • test w komorze dymowej odbywają dopiero po ukończeniu 18 lat – wcześniej poznają komorę tylko w formie pokazu i instruktażu stanowiskowego,
  • egzamin zdają po ukończeniu 18 lat. Wyjątkiem jest egzamin teoretyczny na szkoleniu realizowanym na odległość. Egzamin może się odbyć razem z dowolnym innym egzaminem albo osobno, niezależnie od liczby osób,
  • mogą uczestniczyć w osobnym szkoleniu albo dołączyć do zajęć dla osób pełnoletnich.

W działaniach ratowniczo-gaśniczych można brać bezpośredni udział dopiero po ukończeniu 18 lat.

Ile trwa i jak jest zorganizowane szkolenie

Na realizację programu przewidziano 133 godziny dydaktyczne – 128 godzin zajęć i 5 godzin egzaminu. Poza tymi godzinami, jako integralną część szkolenia, organizuje się:

  • szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy – minimum 7 godzin dydaktycznych, jako pierwszy element szkolenia podstawowego, według programu zatwierdzonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,
  • szkolenie z zakresu współdziałania z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym – 4 godziny dydaktyczne, w trakcie szkolenia podstawowego.

Łącznie daje to co najmniej 144 godziny dydaktyczne. Program nie określa, w ile dni czy tygodni trzeba je zrealizować – harmonogram zajęć ustala organizator szkolenia.

Zajęcia teoretyczne prowadzi się dla całej grupy słuchaczy. Mogą być realizowane stacjonarnie albo przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość. Zajęcia praktyczne prowadzi się z zachowaniem zasady jeden instruktor na grupę 4–10 słuchaczy, w różnych warunkach terenowych (teren otwarty i zurbanizowany, przestrzeń ograniczona, instalacje technologiczne, zbiorniki, cieki wodne) i atmosferycznych.

W ramach tematu „Sprzęt ochrony dróg oddechowych” słuchacz przechodzi test w komorze dymowej – w komorze szkoły lub komendy wojewódzkiej PSP albo innego podmiotu krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Zaliczenie testu jest warunkiem przystąpienia do egzaminu praktycznego.

Szkolenie obejmuje też zakres tematyczny szkolenia abonentów sieci radiowych UKF PSP. Zdanie egzaminów kończących szkolenie podstawowe jest równoznaczne z nabyciem uprawnień do pracy w tych sieciach podczas działań ratowniczych.

Dołącz do swojej jednostki

Konto strażaka jest i pozostanie bezpłatne. Rejestracja zajmuje około minuty.

Załóż bezpłatne konto

Program szkolenia

Szkolenia podstawowe realizowane są w oparciu o program szkolenia podstawowego strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych z 2023 roku, opracowany przez Biuro Edukacji Komendy Głównej PSP. Program powstał na podstawie ewaluacji programu zatwierdzonego 4 marca 2022 r. i zastępuje go. Plan nauczania obejmuje 38 tematów i 133 godziny dydaktyczne, w tym 64 godziny zajęć teoretycznych i 69 godzin ćwiczeń praktycznych.

L.p.TematTPR
1.Bezpieczeństwo i higiena pracy – Artykuł8–8
2.Struktura i organizacja ochrony przeciwpożarowej, ochotniczych straży pożarnych oraz ochrony ludności2–2
3.Służba wewnętrzna. Musztra123
4.Sprzęt ratowniczy i podręczny sprzęt gaśniczy224
5.Sprzęt i armatura do podawania wody i piany235
6.Drabiny pożarnicze przenośne123
7.Ratowniczy sprzęt mechaniczny268
8.Ubrania ochronne1–1
9.Agregaty prądotwórcze i oddymiające112
10.Sprzęt ochrony dróg oddechowych2810
11.Podstawy fizykochemii spalania2–2
12.Spalanie wybuchowe2–2
13.Pożar i jego rozwój2–2
14.Materiały niebezpieczne1–1
15.Sorbenty, neutralizatory i dyspergenty1–1
16.Zadania strażaków ratowników OSP w zastępie1–1
17.Podstawy organizacji akcji gaśniczej. Formy działań gaśniczych2–2
18.Rozwijanie linii i zajmowanie stanowisk gaśniczych123
19.Gaszenie pożarów oraz środki gaśnicze123
20.Taktyka zwalczania pożarów wewnętrznych i zewnętrznych268
21.Taktyka zwalczania pożarów w transporcie drogowym2–2
22.Ratownictwo i ewakuacja podczas pożarów246
23.Wypadki drogowe – statystyka i przyczyny1–1
24.Budowa pojazdów samochodowych2–2
25.Ratownicze zestawy hydrauliczne246
26.Ratownicze zestawy pneumatyczne246
27.Organizacja akcji ratownictwa technicznego na szlakach komunikacyjnych123
28.Metody uwalniania osób poszkodowanych z samochodów osobowych, ciężarowych oraz autobusów268
29.Postępowanie w czasie akcji z występowaniem substancji niebezpiecznych1–1
30.Postępowanie ratownicze w czasie innych akcji komunikacyjnych2–2
31.Działania ratownicze podczas innych miejscowych zagrożeń1–1
32.Klasyfikacja i ogólna charakterystyka budowli hydrotechnicznych2–2
33.Zjawisko powodzi1–1
34.Działania ratownicze i zabezpieczające podczas powodzi123
35.Łączność bezprzewodowa i alarmowanie123
36.Wydawanie sygnałów i poleceń uczestnikom ruchu lub innym osobom znajdującym się na drodze134
37.Pierwsza pomoc przedmedyczna246
38.Egzamin145
Razem6469133

T – zajęcia teoretyczne, P – zajęcia praktyczne, R – razem (w godzinach dydaktycznych).

Źródło – Program szkolenia podstawowego strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych (2023)

Kwestie, których program nie reguluje, określają „Zasady przygotowania strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych do udziału w działaniach ratowniczych” (KG PSP, 2023), które stosuje się razem z programem.

Jak zmieniał się program szkolenia

Obecny program jest trzecią wersją szkolenia podstawowego w ostatnich latach. Najważniejsze różnice:

Program z 2015 r.Program z 4 marca 2022 r.Program z 2023 r.
Liczba godzin126 (59 T, 67 P)133 (64 T, 69 P)133 (64 T, 69 P)
Wiek uczestnikówtylko osoby pełnoletnie16–65 lat, osoby niepełnoletnie za zgodą rodziców16–65 lat, osoby niepełnoletnie za zgodą rodziców
BHPbrak osobnego tematutemat BHP – 8 godzintemat BHP – 8 godzin oraz poza programem szkolenie BHP – minimum 7 godzin
Dodatkowe zajęcia–spotkanie organizacyjne – 3 godzinyszkolenie z zakresu współdziałania z LPR – 4 godziny (poza 133 godzinami)

Program z 2022 roku wydłużył szkolenie o 7 godzin: doszło 8 godzin BHP, a egzamin teoretyczny skrócono z 2 do 1 godziny. Szkolenie zaczynało się spotkaniem organizacyjnym z instruktażem ogólnym BHP, po którym kursant dostawał kartę szkolenia wstępnego BHP. Instruktaż stanowiskowy przeprowadzał naczelnik w macierzystej jednostce, a dostarczenie podpisanej karty było warunkiem kontynuowania szkolenia. Program z 2023 roku powstał na podstawie ewaluacji programu z 2022 roku i go zastąpił.

Szczegóły dawnego szkolenia opisaliśmy w artykule Szkolenie podstawowe strażaków ratowników OSP (program z 2015 roku). Program z 2022 roku znajdziesz w archiwalnym PDF.

Egzamin

Warunkiem ukończenia szkolenia jest zaliczenie egzaminu końcowego, który składa się z części teoretycznej i części praktycznej. Obie części ocenia się w skali: zaliczył(a) – nie zaliczył(a). Słuchacz, który zda egzamin, otrzymuje zaświadczenie o ukończeniu szkolenia.

Część teoretyczna

Egzamin teoretyczny jest pisemny – to test wielokrotnego wyboru z jedną poprawną odpowiedzią. W teście znajdą się także pytania o wydawanie sygnałów i poleceń uczestnikom ruchu lub innym osobom znajdującym się na drodze. Egzamin jest zaliczony, jeżeli zdający uzyska minimum 70% możliwych do zdobycia punktów.

Termin egzaminu teoretycznego zależy od formy szkolenia:

  • szkolenie stacjonarne – obie części egzaminu odbywają się po zrealizowaniu całego programu,
  • teoria na odległość – egzamin teoretyczny odbywa się po zakończeniu części teoretycznej, stacjonarnie, w jednym terminie dla wszystkich słuchaczy. Jego zaliczenie jest warunkiem udziału w części praktycznej szkolenia – kto go nie zda, nie zostanie dopuszczony do zajęć praktycznych.

Do egzaminu teoretycznego możesz przygotować się z testami wiedzy w Akademii Drogi Ratownika, do której przenieśliśmy moduł quizów ze Strażaka Online. Jeżeli jesteś osobą odpowiedzialną za przygotowanie testu wiedzy, skorzystasz tam z generatora testów i drukowania testów. Więcej dowiesz się w artykule Testy wiedzy przeniesione do Akademii Drogi Ratownika.

Część praktyczna

Do egzaminu praktycznego dopuszczani są słuchacze, którzy zaliczyli test w komorze dymowej oraz:

  • na szkoleniu stacjonarnym – zaliczyli część teoretyczną egzaminu,
  • na szkoleniu z teorią na odległość – ukończyli część praktyczną szkolenia.

Egzamin praktyczny polega na wykonaniu zadania praktycznego w zespole lub samodzielnie, z wykorzystaniem dostępnego sprzętu, zgodnie z treściami kształcenia na szkoleniu i z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Na egzaminie możesz spodziewać się wszystkiego, co wcześniej ćwiczyliście podczas zajęć praktycznych. Warto przed egzaminem jeszcze raz przejrzeć program szkolenia i przypomnieć sobie obsługę sprzętu oraz zasady korespondencji radiowej.

Uprawnienia po szkoleniu

Absolwent szkolenia jest uprawniony do prowadzenia podstawowych czynności ratowniczych w ramach zastępu podczas działań ratowniczych – z wykorzystaniem sprzętu i wyposażenia ujętego w programie, w tym radiotelefonów sieci UKF PSP. Może też prowadzić działania ratownicze podczas powodzi oraz wydawać sygnały i polecenia uczestnikom ruchu w ramach działań ratowniczych. Według programu warunkiem jest łączne spełnienie wymagań:

  • zaświadczenie lekarskie o zdolności do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych,
  • ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków,
  • umundurowanie i sprzęt dopuszczone do stosowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej,
  • wiedza i umiejętności w zakresie eksploatacji i obsługi danego wyposażenia, nabyte w ramach szkolenia,
  • zapoznanie się z instrukcją obsługi wyposażenia będącego na stanie jednostki OSP,
  • brak wymogu dodatkowych uprawnień państwowych do obsługi danego wyposażenia.

Zarząd OSP prowadzi wykaz strażaków ratowników, więc musi pilnować terminów ich badań, szkoleń i ubezpieczeń. Jak to robić w jednym miejscu, przeczytasz w artykule Kompleksowa ewidencja danych strażaków OSP.

Pytania i odpowiedzi

Poniżej przedstawiamy pytania i odpowiedzi związane z tematem artykułu. Jeżeli nie znajdziesz odpowiedzi na nurtujące Cię kwestie, skontaktuj się z nami, spróbujemy pomóc.

Ile trwa kurs podstawowy OSP?

Program przewiduje 133 godziny dydaktyczne (64 godziny teorii i 69 godzin praktyki, w tym 5 godzin egzaminu). Do tego dochodzi co najmniej 7 godzin szkolenia BHP i 4 godziny szkolenia z zakresu współdziałania z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym – łącznie co najmniej 144 godziny dydaktyczne. Rozkład zajęć w czasie ustala organizator szkolenia.

Ile kosztuje kurs podstawowy OSP?

Strażak nie płaci za szkolenie. Zgodnie z art. 11 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych szkolenia strażaków ratowników i kandydatów prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna, a gmina może ją w tym wspierać finansowo. Kandydat ma też prawo do bezpłatnych badań lekarskich przed szkoleniem podstawowym.

Czy zajęcia teoretyczne prowadzone są w formie zdalnej?

Mogą być. Program dopuszcza realizację części teoretycznej przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość. Egzamin teoretyczny odbywa się wtedy stacjonarnie, po zakończeniu teorii i przed zajęciami praktycznymi. Zajęcia praktyczne zawsze odbywają się na miejscu.

Jak zdać egzamin teoretyczny?

Egzamin to test wielokrotnego wyboru z jedną poprawną odpowiedzią. Aby go zaliczyć, trzeba zdobyć minimum 70% punktów. Pytania obejmują tematy z programu szkolenia, także wydawanie sygnałów i poleceń uczestnikom ruchu. Do testu możesz przygotować się w Akademii Drogi Ratownika.

Czy można zrobić kurs podstawowy przed 18. rokiem życia?

Tak, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby od 16 roku życia, za zgodą rodziców. Test w komorze dymowej i egzamin (poza egzaminem teoretycznym na szkoleniu zdalnym) odbywają się jednak dopiero po ukończeniu 18 lat. Dopiero wtedy można też brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczych.

Co jest potrzebne, żeby rozpocząć kurs podstawowy?

Członkostwo w OSP, wiek 16–65 lat (osoby w wieku 16–18 lat – zgoda rodziców) i karta skierowania z jednostki, dostarczona przed rozpoczęciem szkolenia. Szczegóły drogi do szkolenia opisaliśmy w artykule Jak zostać strażakiem OSP?

Co po szkoleniu podstawowym? Kiedy można zostać dowódcą?

Na szkolenie dowódców OSP (kierującego działaniem ratowniczym) można iść najwcześniej 3 lata po ukończeniu szkolenia podstawowego. Szkolenie trwa 35 godzin dydaktycznych i kończy się testem. Szczegóły opisaliśmy w artykule Szkolenie dowódców OSP – wymagania, program i egzamin.

Podsumowanie

Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki. Wynika to z faktu, że jako strażak ratownik podczas akcji spotkasz się z wieloma różnymi sytuacjami. Musisz być do tego dobrze przygotowany. Pamiętaj, że nauka i doskonalenie umiejętności nie kończy się na szkoleniu podstawowym – to dopiero początek.

Jeżeli artykuł wniósł coś pozytywnego do funkcjonowania Twojej jednostki, udostępnij go dalej. Może ktoś jeszcze skorzysta z tych treści. Jeżeli masz coś do dodania lub chcesz o coś zapytać, napisz do nas.

Przydało się? Prześlij dalej w swojej jednostce

Podziel się artykułem z zarządem, naczelnikiem albo kolegami z OSP.

Historia zmian

    • Artykuł opisuje teraz program szkolenia podstawowego z 2023 roku, który zastąpił program z 4 marca 2022 r.
    • Dodaliśmy podsumowanie kursu na początku tekstu: kto może przystąpić, ile trwa, ile kosztuje i jak się kończy.
    • Dodaliśmy szkolenie BHP i szkolenie z zakresu współdziałania z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym, realizowane poza 133 godzinami programu, oraz uprawnienia UKF.
    • Opisaliśmy egzamin według programu z 2023 roku: część teoretyczną i praktyczną, osobno dla szkolenia stacjonarnego i zdalnego, oraz zasady dla osób w wieku 16–18 lat.
    • Dodaliśmy uprawnienia absolwenta i warunki udziału w działaniach ratowniczych.
    • Porównanie z programem z 2015 roku zastąpiliśmy sekcją „Jak zmieniał się program szkolenia” (2015, 2022, 2023).
    • Usunęliśmy opis egzaminu z BHP, którego nie ma w programie z 2023 roku.
  1. Pierwsza publikacja.

Jesteś już w jednostce OSP?

Załóż bezpłatne konto i dołącz do swojej jednostki w Strażak.Online za zgodą jej właściciela. Rejestracja zajmuje około minuty, a konto strażaka jest i pozostanie bezpłatne.

Czytaj dalej

Wróć do artykułów