Wszystkie artykuły

Artykuł

15 listopada 20267 min czytaniaTomasz Muszyński

Szkolenie dowódców OSP – wymagania, program i egzamin

Szkolenie kierującego działaniem ratowniczym (dowódcy OSP) według programu KG PSP z 2022 roku – kto może przystąpić, ile trwa, czego się nauczysz, jak wygląda egzamin i jak przygotować się do testu.

Szkolenie dowódców OSP – wymagania, program i egzamin

Po kilku latach wyjazdów do akcji przychodzi moment, w którym ktoś musi wziąć odpowiedzialność za zastęp. Dowódca OSP przeprowadza rozpoznanie, ocenia sytuację, wydaje rozkazy i odpowiada za bezpieczeństwo swoich ratowników. Żeby kierować działaniem ratowniczym, trzeba ukończyć szkolenie dowódców OSP, czyli szkolenie kierującego działaniem ratowniczym (KDR).

W artykule dowiesz się, kto może przystąpić do szkolenia, ile ono trwa, jakie tematy obejmuje, jak wygląda egzamin i jakie uprawnienia daje.

Szkolenie dowódców OSP w skrócie

PytanieOdpowiedź
Kto może przystąpićStrażak ratownik OSP w wieku 18–65 lat, ze szkoleniem podstawowym ukończonym co najmniej 3 lata wcześniej
Jak się zapisaćJednostka OSP wystawia kartę skierowania, którą trzeba dostarczyć przed rozpoczęciem szkolenia
Kto prowadziPaństwowa Straż Pożarna
Ile kosztujeDla strażaka nic – PSP prowadzi szkolenia strażaków ratowników, także specjalistyczne, nieodpłatnie (art. 11 ustawy o OSP)
Ile trwa35 godzin dydaktycznych – 21 godzin teorii i 14 godzin praktyki, w tym 1 godzina egzaminu
EgzaminPisemny test wielokrotnego wyboru z jedną poprawną odpowiedzią, zaliczenie od 70% punktów
UprawnieniaKierowanie działaniami ratowniczymi na poziomie interwencyjnym

Źródło: Program szkolenia kierującego działaniem ratowniczym dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych (dowódcy OSP), KG PSP 2022; ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych.

Program szkolenia dowódców OSP

Szkolenia dowódców OSP prowadzone są według „Programu szkolenia kierującego działaniem ratowniczym dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych (dowódcy OSP)” opracowanego przez Biuro Edukacji Komendy Głównej PSP w 2022 roku. Program powstał na podstawie ewaluacji „Programu szkolenia kierujących działaniem ratowniczym dla członków OSP (Dowódców OSP)”, zatwierdzonego 17 listopada 2015 r. przez Komendanta Głównego PSP, i zastępuje go.

Celem szkolenia jest przygotowanie słuchacza do kierowania działaniami ratowniczymi na poziomie interwencyjnym – z umiejętnością oceny sytuacji i podejmowania decyzji w działaniach ratowniczych.

Program pobierzesz ze strony gov.pl: Program szkolenia dowódców OSP (PDF). Kwestie, których program nie reguluje, określają „Zasady przygotowania strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych do udziału w działaniach ratowniczych”, które stosuje się razem z programem.

Wymagania: kto może zostać dowódcą OSP

Program określa następujące warunki przyjęcia na szkolenie:

  • dostarczenie karty skierowania przed rozpoczęciem szkolenia,
  • wiek – ukończone 18 lat i nieprzekroczone 65 lat,
  • potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP lub szkolenia równorzędnego,
  • minimum 3 lata od ukończenia szkolenia uprawniającego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

Ostatni warunek jest najważniejszy. Na szkolenie dowódców nie trafisz zaraz po kursie podstawowym – najpierw musisz zdobyć co najmniej trzyletnie doświadczenie jako strażak ratownik. To czas, w którym warto jak najczęściej jeździć do akcji, obserwować pracę dowódców i brać udział w ćwiczeniach.

O skierowaniu na szkolenie decyduje jednostka. Zanim zapytasz o nie naczelnika, upewnij się, że masz aktualne badania lekarskie i ubezpieczenie – bez nich nie możesz brać udziału w działaniach ratowniczych.

Dołącz do swojej jednostki

Konto strażaka jest i pozostanie bezpłatne. Rejestracja zajmuje około minuty.

Załóż bezpłatne konto

Ile trwa szkolenie i jak jest zorganizowane

Na realizację programu przewidziano 35 godzin dydaktycznych:

  • zajęcia dydaktyczne – 34 godziny,
  • egzamin – 1 godzina.

Z tego 21 godzin to zajęcia teoretyczne, a 14 godzin to zajęcia praktyczne. Zajęcia teoretyczne prowadzone są dla całej grupy słuchaczy. Zajęcia praktyczne prowadzi się z zachowaniem zasady jeden instruktor na grupę 4–8 słuchaczy. Rozkład zajęć w czasie ustala organizator szkolenia.

Czego nauczysz się na szkoleniu

Plan nauczania obejmuje 13 tematów:

L.p.TematTPR
1.Struktura i organizacja ksrg2–2
2.Musztra w OSP–44
3.Prawa i obowiązki KDR2–2
4.Kierowanie działaniami ratowniczymi415
5.Wypracowanie decyzji podczas akcji gaśniczych224
6.Rozpoznanie i organizacja działań ratowniczych w transporcie drogowym, szynowym, lotniczym213
7.Rozpoznanie i organizacja działań ratowniczych podczas zdarzeń chemiczno-ekologicznych2–2
8.Rozpoznanie i organizacja działań ratowniczych podczas katastrof budowlanych2–2
9.Rozpoznanie i organizacja działań ratowniczych podczas lokalnych podtopień i powodzi112
10.Ewakuacja osób poszkodowanych z dysfunkcjami1–1
11.Organizacja łączności dowodzenia i współdziałania145
12.Współpraca z mediami112
13.Egzamin1–1
Razem211435

T – zajęcia teoretyczne, P – zajęcia praktyczne, R – razem (w godzinach dydaktycznych).

Źródło – Program szkolenia kierującego działaniem ratowniczym dla strażaka ratownika OSP (dowódcy OSP), 2022

Najważniejsze umiejętności

Po szkoleniu powinieneś umieć między innymi:

  • formułować i wydawać rozkazy – w tym rozkaz wstępny i właściwy dla zastępu,
  • przeprowadzać rozpoznanie, oceniać sytuację i ilość potrzebnych sił i środków,
  • wypracowywać decyzje podczas akcji gaśniczych, wypracować zamiar taktyczny i zorganizować zaopatrzenie wodne,
  • kierować działaniami ratowniczymi w wybranych obiektach i podczas innych miejscowych zagrożeń,
  • współdziałać z innymi służbami ratowniczymi,
  • prowadzić korespondencję radiową, przekazywać meldunki i sporządzić schemat łączności,
  • sporządzać dokumentację z przebiegu działań ratowniczych,
  • dowodzić pododdziałem zwartym.

Bezpieczeństwo ratowników

Dużą część szkolenia zajmuje odpowiedzialność dowódcy. W temacie „Prawa i obowiązki KDR” omawiane są między innymi odpowiedzialność KDR za bezpieczeństwo ratowników i wydawane rozkazy, zasady bezpieczeństwa w czasie alarmu, jazdy do zdarzenia i powrotu do jednostki, zabezpieczenie terenu działań oraz przypadki, w których można odstąpić od zasad uznanych powszechnie za bezpieczne. W tym samym temacie pojawia się też prowadzenie doskonalenia w jednostce OSP – dowódca odpowiada nie tylko za akcję, ale także za to, jak przygotowani są jego ludzie.

Łączność

Najwięcej zajęć praktycznych, obok musztry, ma temat „Organizacja łączności dowodzenia i współdziałania” (1 godzina teorii i 4 godziny praktyki). Program zwraca uwagę między innymi na to, że:

  • organizatorem łączności w relacji miejsce działań – stanowisko kierowania PSP – sztab (jeśli jest powołany) jest KDR,
  • na miejscu działań używa się łączności radiowej, a telefonicznej tylko w uzasadnionych przypadkach,
  • gdy radiotelefon noszony nie ma zasięgu, korespondencję ze stanowiskiem kierowania PSP prowadzi się z radiotelefonu przewoźnego.

Egzamin na dowódcę OSP

Egzamin odbywa się po zrealizowaniu wszystkich zajęć przewidzianych programem. Według programu:

  • egzamin jest pisemny – to test wielokrotnego wyboru z jedną poprawną odpowiedzią,
  • egzamin jest zaliczony, jeżeli zdający uzyska minimum 70% możliwych do zdobycia punktów,
  • ocenia się go w skali: zaliczył(a) – nie zaliczył(a),
  • warunkiem ukończenia szkolenia jest zaliczenie egzaminu. Słuchacze, którzy zdali egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia.

W odróżnieniu od szkolenia podstawowego program szkolenia dowódców nie przewiduje osobnej części praktycznej egzaminu – sprawdzianem jest sam test.

Jak przygotować się do testu

Pytania na egzaminie obejmują tematy z programu szkolenia, dlatego najlepszym punktem wyjścia jest plan nauczania z tabeli powyżej. Zwróć szczególną uwagę na tematy z największą liczbą godzin: kierowanie działaniami ratowniczymi, łączność oraz wypracowanie decyzji podczas akcji gaśniczych.

Do testu możesz przygotować się w Akademii Drogi Ratownika, do której przenieśliśmy moduł quizów ze Strażaka Online. Znajdziesz tam quizy, zestawy pytań i tryb egzaminu z podsumowaniem błędów. Jeżeli w jednostce prowadzisz szkolenia, przygotujesz tam też testy do wydrukowania. Więcej przeczytasz w artykule Testy wiedzy przeniesione do Akademii Drogi Ratownika.

Uprawnienia po szkoleniu

Absolwent szkolenia jest uprawniony do kierowania działaniami ratowniczymi na poziomie interwencyjnym, zgodnie z właściwymi przepisami w tym zakresie. Uprawnienia dowódcy nie zastępują warunków, które musi spełniać każdy strażak ratownik – aktualnego orzeczenia lekarskiego, ubezpieczenia, szkolenia BHP i szkolenia podstawowego. Więcej o nich przeczytasz w artykule Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych – co musisz wiedzieć.

Dla jednostki liczba przeszkolonych dowódców ma realne znaczenie: od niej zależy, czy o każdej porze jest ktoś, kto poprowadzi zastęp. Dlatego warto, żeby zarząd i naczelnik wiedzieli, kto ma szkolenie dowódców, a kto za chwilę spełni warunek trzech lat od szkolenia podstawowego. O tym, jak planować obsadę i dostępność ratowników, piszemy w artykule Gotowość operacyjna jednostki OSP.

Kolejnym szkoleniem z zakresu kierowania w OSP jest szkolenie naczelnika OSP, które ma osobny program Komendy Głównej PSP.

Pytania i odpowiedzi

Poniżej przedstawiamy pytania i odpowiedzi związane z tematem artykułu. Jeżeli nie znajdziesz odpowiedzi na swoje pytanie, skontaktuj się z nami – spróbujemy pomóc.

Jakie są wymagania na kurs dowódców OSP?

Karta skierowania z jednostki, wiek 18–65 lat, ukończone szkolenie podstawowe strażaka ratownika OSP (lub równorzędne) i co najmniej 3 lata od ukończenia szkolenia uprawniającego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

Ile trwa szkolenie dowódców OSP?

Program przewiduje 35 godzin dydaktycznych: 21 godzin teorii i 14 godzin praktyki, w tym 1 godzinę egzaminu. Rozkład zajęć w czasie ustala organizator szkolenia.

Ile kosztuje kurs dowódców OSP?

Strażak nie płaci za szkolenie. Zgodnie z art. 11 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych szkolenia strażaków ratowników, także specjalistyczne, prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna.

Jak wygląda egzamin na dowódcę OSP?

To pisemny test wielokrotnego wyboru z jedną poprawną odpowiedzią. Aby go zaliczyć, trzeba uzyskać minimum 70% możliwych punktów. Egzamin odbywa się po zrealizowaniu wszystkich zajęć, a po jego zdaniu otrzymujesz zaświadczenie o ukończeniu szkolenia.

Gdzie znajdę pytania do testu na dowódcę OSP?

Pytania na egzaminie dotyczą tematów z programu szkolenia. Do nauki możesz wykorzystać quizy, zestawy pytań i tryb egzaminu w Akademii Drogi Ratownika – więcej w artykule Testy wiedzy przeniesione do Akademii Drogi Ratownika.

Czy mogę iść na szkolenie dowódców zaraz po szkoleniu podstawowym?

Nie. Program wymaga co najmniej 3 lat od ukończenia szkolenia uprawniającego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

Podsumowanie

Szkolenie dowódców OSP to krótki kurs – 35 godzin – ale otwiera drogę do jednej z najbardziej odpowiedzialnych funkcji w jednostce. Samo zaświadczenie nie zrobi jednak z nikogo dowódcy. Trzy lata doświadczenia wymagane przed szkoleniem to minimum, a prawdziwą szkołą dowodzenia są kolejne akcje, ćwiczenia i rozmowy po każdym wyjeździe. Jeżeli myślisz o tej funkcji, zacznij przygotowania już teraz.

Jeżeli artykuł pomógł Ci zaplanować kolejny krok w OSP, podeślij go strażakom ze swojej jednostki. Masz pytanie albo coś do dodania? Napisz do nas.

Przydało się? Prześlij dalej w swojej jednostce

Podziel się artykułem z zarządem, naczelnikiem albo kolegami z OSP.

Jesteś już w jednostce OSP?

Załóż bezpłatne konto i dołącz do swojej jednostki w Strażak.Online za zgodą jej właściciela. Rejestracja zajmuje około minuty, a konto strażaka jest i pozostanie bezpłatne.

Czytaj dalej

Wróć do artykułów